Giáo phái NXIVM cổ xúy việc nam giới có nhiều "bạn tình" trong khi phụ nữ chỉ được phép "yêu" một người


Phiên xử giáo chủ Keith Raniere của NXIVM dự kiến diễn ra tại Mỹ vào ngày 16-4 tới đây và y sẽ đối mặt với án tù từ 15 năm đến chung thân.

Bạn đang xem: Những giáo phái bí ẩn

"Thiên đường ngục tù"

Hoạt động theo hệ thống kim tự tháp "các chủ nhân và nô lệ" của giáo phái này bị phơi bày cách đây hơn hai năm khi báo The New York Times (Mỹ) công khai cuộc phỏng vấn các cựu thành viên. Được ông Keith Raniere sáng lập năm 2003 và có trụ sở tại TP Albany, bang New York - Mỹ, NXIVM ban đầu hoạt động như một tổ chức tự giúp đỡ, chuyên tổ chức các buổi hội thảo với phí tham dự có khi lên đến hàng ngàn USD/người nhưng bắt đầu biến tướng vào năm 2013.

Một số phụ nữ cáo buộc nữ diễn viên nổi tiếng một thời Allison Mack (tham gia phim truyền hình "Smallville") dụ dỗ họ gia nhập một hội bí mật có tên gọi "Dominus Obsequious Sororium" (DOS, có nghĩa "chủ nhân của các nô lệ nữ") được thành lập năm 2015. Giáo chủ 59 tuổi được cho là đã quản lý một nhóm phụ nữ luân phiên quan hệ tình dục với mình. Sau khi bị nhà chức trách điều tra, giáo chủ Raniere đào tẩu sang Mexico với một số nữ tín đồ nhưng bị bắt sau đó.



Tương tự NXIVM với mục đích tốt đẹp ban đầu, Đền Hội Chúng (Peoples Temple) được thành lập vào năm 1956, dưới sự dẫn dắt của giáo chủ Jim Jones, bắt đầu bằng các hoạt động giúp đỡ những người nghèo tại Mỹ. Thời điểm đó, Đền Hội Chúng nhanh chóng thu hút được sự tham gia của nhiều tín đồ.

Tuy nhiên, đằng sau đó là một âm mưu khủng khiếp của Jim Jones mà không ai ngờ tới. Vào năm 1973, giáo chủ Jim Jones chọn được một vùng đất hẻo lánh tại Jonestown-Guyana để mở rộng giáo phái. Tất cả tín đồ bị nhốt tại đây trong điều kiện sống tồi tệ và nghe thuyết giảng suốt ngày đêm.

Khi biết những thông tin gây sốc về Đền Hội Chúng, nghị sĩ Mỹ Leon Ryan đến Jonestown để điều tra vụ việc và nhận được lời kêu cứu của các tín đồ. Kế hoạch giải cứu của nghị sĩ Ryan bất thành khi bị người của Jones sát hại. Ngay sau đó, Jones thông báo các tín đồ rằng nghị sĩ Ryan đã bị giết và chính phủ Mỹ sẽ không để yên nơi này.

Jones gieo rắc nỗi sợ hãi rằng nơi này không còn an toàn và cách duy nhất để thoát là tiến hành "cuộc cách mạng tự sát". Jones yêu cầu các tín đồ uống nước có pha thuốc độc, buộc trẻ em uống trước, rồi đến phụ nữ và những thành viên còn lại.

Giáo chủ này sau đó được phát hiện thiệt mạng do vết đạn ở đầu. Chính phủ Mỹ đã cử một lực lượng đặc biệt đến Jonestown để truy quét nhưng khi đến nơi là khung cảnh kinh hoàng với hàng trăm thi thể nằm la liệt. Theo số liệu thống kê, vụ tự sát tập thể không khác gì một vụ tàn sát này đã khiến 918 người tử vong, trong đó có gần 300 trẻ em. Đối với một số người sống sót khi nhớ lại vụ việc, đó vẫn là những ký ức kinh hoàng trong cuộc đời.


Gieo rắc nỗi kinh hoàng

Gây rúng động thế giới vào tháng 3-1995, giáo phái tận thế Aum Shinrikyo của Nhật Bản thực hiện vụ tấn công khí độc sarin tại ga tàu điện ngầm Tokyo khiến 13 người thiệt mạng và hàng ngàn người trúng độc. Aum Shinrikyo được giáo chủ Shoko Asahara, giáo viên yoga gần như mù lòa, thành lập năm 1984. Các công tố viên cho biết Asahara nói với các tín đồ rằng ông ta là hiện thân của Shiva, vị thần của sự hủy diệt và tái sinh trong đạo Hindu; kêu gọi họ giao phó bản thân, tài sản và cuộc sống cho ông ta.

Sau khi Asahara và 24 thành viên Aum Shinrikyo thất bại trong cuộc bầu cử quốc hội năm 1990, y bắt đầu lên kế hoạch giết người hàng loạt để trả thù. Shoko Asahara, cựu thủ lĩnh giáo phái Aum Shinrikyo và 12 người liên quan vụ tấn công bị kết án tử hình vào tháng 7-2018 tại Nhật Bản.

Điểm chung của các dị giáo thường là những hoạt động không minh bạch. Tân Thiên Địa là giáo phái mới nhất rơi vào "tầm ngắm" trong bối cảnh dịch viêm đường hô hấp cấp (Covid-19) đang lan rộng. Sự bất bình trước những hoạt động của giáo phái Tân Thiên Địa đã lên đến đỉnh điểm khi cộng đồng mạng Hàn Quốc rộ lên thông tin về việc giáo phái này lên kế hoạch trà trộn và lây nhiễm virus corona chủng mới (SARS-Co
V-2) gây dịch Covid-19 cho tín đồ của các nhà thờ chính thống. Một mục sư theo dòng chính thống đã chia sẻ thông tin này trên mạng xã hội sau khi được một thành viên Tân Thiên Địa kể lại.

Ông Hwang Euy-jong, người đứng đầu Trung tâm tư vấn Thiên Chúa giáo Hàn Quốc ở quận Yeongnam, cho biết các nhà thờ chính thống nên đặc biệt lưu tâm đến những lời đồn về Tân Thiên Địa. "Những điều đó không hề bất thường đối với một giáo phái luôn có những hoạt động bí mật kể từ khi mới thành lập. Tôi từng biết một nhà thờ chính thống có đến 10.000 thành viên đã sụp đổ sau khi 200 tín đồ Tân Thiên Địa được bí mật cử đến đó".


Biến đau thương thành sức mạnh

Nói về giáo chủ Jim Jones, cựu thành viên của Đền Hội Chúng, bà Yulanda Williams, cho rằng: "Ông ta là một kẻ săn mồi, thành thạo nghệ thuật thu hút mọi người từ mọi tầng lớp xã hội". Cố gắng tạo dựng hình ảnh đẹp đẽ trong mắt các tín đồ, ngoài con trai ruột Stephan, Jones và vợ Marceline còn nhận con nuôi người Mỹ gốc Hàn, gốc Phi và người Mỹ bản địa. Học giả nghiên cứu về Jonestown, bà Mary Maaga, nói với đài ABC News (Mỹ): "Họ tự gọi mình là "Gia đình cầu vồng" vì họ muốn cho tất cả thấy rằng mọi người đều bình đẳng trước Chúa".

Cuộc sống của bà Williams, cũng như một số người may mắn sống sót, đã thay đổi từ sau "cuộc cách mạng tự sát". Bà Williams, hiện là một cảnh sát ở TP San Francisco, cho biết: "Những gì tôi làm hôm nay, với vai trò là một cảnh sát và tôi của lúc này, tất cả là nhờ những trải nghiệm trong giáo phái. Tôi nhận thấy tầm quan trọng của sự can đảm, thẳng thắn và việc lên tiếng cũng như lắng nghe người dân, cố gắng hỗ trợ họ bằng mọi cách có thể giải thoát họ khỏi những trường hợp bị đe dọa".

In the Name of God: A Holy Betrayal là một trong những series đứng top lượt xem trên Netflix hiện tại. Phim khai thác thế giới đáng sợ của các giáo phái (cult), khi họ “lùa” được vô số người tham gia, gồm cả các tên tuổi lớn trong chính trị và nghệ thuật.

Ở Việt Nam năm 2019, giáo phái mang tên Hội Thánh Đức Chúa Trời cũng từng gây chấn động xã hội. Theo báo Công an nhân dân, thành viên của hội này bị kích động đập bỏ bàn thờ tổ tiên, nộp 10% thu nhập hàng tháng và lôi kéo ít nhất 1 người khác vào giáo phái, nếu không sẽ bị “trừng phạt” nặng nề.

Ngoài những biện pháp cưỡng ép, cũng có rất nhiều người khác tự nguyện gia nhập hội, thậm chí dâng hiến toàn bộ tài sản của mình. Vậy sức hút của những giáo phái này đến từ đâu mà khiến nhiều gia đình “tan cửa nát nhà”?


Mâu thuẫn giữa nhận thức và thực tế

Bất hòa nhận thức (cognitive dissonance) là sự căng thẳng khi bạn gặp mâu thuẫn giữa niềm tin và hành động thực tế. Hiện tượng này cũng có thể xảy ra khi bạn thường xuyên tiếp xúc với thông tin mâu thuẫn với niềm tin và giá trị vốn có của mình.

Theo nhà tâm lý xã hội học Leon Festinger, nội tâm chúng ta luôn có sự thúc đẩy để giữ niềm tin và hành vi tương đồng với nhau. Nhưng khi gặp bất hòa, một trong hai yếu tố trên phải được thay đổi để giảm bớt mâu thuẫn.

Nói cách khác, khi gặp điều mâu thuẫn với niềm tin sẵn có, người ta dễ gặp bất hòa nhận thức và mong muốn làm điều gì đó để “giải quyết”. Giáo phái vừa mang tới câu trả lời họ cần tìm, lại vừa “đồng bộ hóa” suy nghĩ và hành động của họ.

Theo nhà phân tâm học Stanley Cath, nhiều thành viên tà giáo trước đây từng theo chính đạo. Họ quay sang gia nhập tà giáo sau khi tiếp xúc quá nhiều điều mâu thuẫn với tôn giáo của họ trước đó. Không ai muốn thừa nhận mình đã bị “lừa”, nên họ chọn gia nhập giáo phái để bảo vệ danh dự của mình.


Giáo phái thu hút những con người dễ bị tổn thương

Theo giáo sư xã hội học David Bromley, đa số thành viên giáo phái đều ít nhiều có những điểm dễ bị lợi dụng. “Đối tượng” các giáo chủ khoanh vùng thường là nữ giới, trẻ vị thành niên, người nước ngoài hay người bị cô đơn, trầm cảm.

*
Các giáo chủ hay nhắm tới những đối tượng dễ bị tổn thương.Đối với người cô đơn, giáo phái cho họ lời hứa về một cộng đồng họ có thể tin tưởng. Đối với người ngoại quốc chưa có nhiều bạn bè, giáo phái quảng bá những sự kiện hấp dẫn họ có thể kết bạn. Đối với người trẻ, giáo phái đánh vào sự tò mò về hệ thống niềm tin, hoặc đơn giản là họ còn quá trẻ để nhận ra mình bị lừa.

Theo tạp chí Nature Human Behavior, con người là động vật xã hội, luôn mong muốn được lắng nghe và thuộc về. Đây là điều giáo phái có thể mang lại cho họ, ít nhất là trong giai đoạn đầu.


Giáo phái thu hút người có lòng tự trọng thấp

Lòng tự trọng (self-esteem) là khả năng bạn đánh giá cao và coi trọng bản thân mình, hình thành dựa trên trải nghiệm sống và tương tác với người khác. Nó khác với tự tin (self-confidence) - niềm tin sẵn có của bạn vào năng lực của mình, bất kể người khác nghĩ gì.

Theo chuyên trang Psychology Today, người có lòng tự trọng thấp không thể đánh giá cao bản thân mình. Họ luôn tìm kiếm sự công nhận từ bên ngoài, và làm mọi cách để hài lòng người khác. Các giáo phái khai thác triệt để điểm này để đưa ra những lời hứa hẹn lý tưởng, khiến họ tin rằng chỉ cần gia nhập và làm theo mọi yêu cầu, họ sẽ được công nhận.

Cách này đặc biệt hiệu quả với người theo chủ nghĩa tinh hoa (elitism). Theo đó, những cá nhân ưu tú sẽ dễ được xã hội công nhận hơn, có trong tay nhiều quyền hạn hơn so với người bình thường. Các giáo chủ thường tẩy não để những người này tin rằng, họ đang thuộc về một nhóm “tinh hoa” của xã hội.


Khủng hoảng hiện sinh kích thích mong muốn gia nhập giáo phái

“Mình tồn tại trên đời với mục đích gì vậy?” có lẽ là câu hỏi phổ biến ở nhóm tuổi đôi mươi. Họ vẫn đang trong giai đoạn trải nghiệm, chưa tìm ra mục đích sống của chính mình. Trong hành trình đi tìm bản dạng ấy, họ dễ bị thu hút bởi các giáo phái thao thao bất tuyệt về “sứ mệnh” hay “nhiệm vụ” to lớn họ cần phải hoàn thành.

*
Khi gặp khủng hoảng hiện sinh, người ta tìm đến giáo phái để xin “chỉ đường”.Bên cạnh đó, người ta còn gia nhập giáo phái để tìm câu trả lời cho những vấn đề họ không thể lý giải. Chẳng hạn có người làm việc chăm chỉ cả đời nhưng vẫn nghèo, hoặc sinh con bị dị tật dù sinh hoạt điều độ suốt thai kỳ. Khi không thể tìm thấy lý do, họ bám vào giáo phái để tìm thấy niềm tin, và thực hiện mọi điều được giao để đổi lấy may mắn cho cuộc đời.


Giáo phái khác tôn giáo ở điểm nào?

Theo cố vấn tâm lý học đường Michele Meleen, có 4 điểm khác biệt chính giữa giáo phái (cult) và tôn giáo (religion) được tổng kết như sau:

*
Cần lưu ý rằng thuật ngữ “giáo phái” thường áp dụng cho các hội nhóm sùng bái mới hình thành chưa lâu. Nếu tổ chức này trường tồn theo thời gian và hòa nhập vào văn hóa chính thống, nó có thể trở thành tôn giáo.


Phải làm gì để không bị “sập bẫy” tà giáo?

Các tà giáo ngày nay có nhiều thủ thuật tinh vi để dễ bề hoạt động. Chúng có thể núp bóng một tổ chức từ thiện, hội sinh viên hoặc câu lạc bộ những người chung sở thích. Để tránh “sập bẫy” chúng, bạn có thể áp dụng những biện pháp như:

Cảnh giác với những lời mời làm khảo sát

Nhiều thành viên giáo phái thường tiếp cận bạn trên phố để xin làm khảo sát hay đóng góp từ thiện. Nếu có hứng thú, bạn nên xin thông tin của họ để có thời gian tìm hiểu trước. Còn nếu bạn tham gia khảo sát, cẩn trọng với thông tin bạn khai và né tránh những câu hỏi khai thác quá sâu vào đời tư.

Ngoài ra bạn không nên tùy ý ăn/uống đồ được người lạ cho. Vì trong những món này có thể chứa các chất dẫn truyền thần kinh, khiến bạn mù quáng tin theo lời họ.

Để ý chiến thuật “love bombing”

Đôi khi các giáo phái sẽ dồn tất cả nguồn lực của họ để thuyết phục một người tham gia. Họ thể hiện tình cảm với bạn một cách cuồng nhiệt, tung bạn lên 9 tầng mây hoặc tặng quà đắt tiền. Dần dần, bạn cảm thấy áp lực phải đồng ý với yêu cầu của họ.

Để ý nếu cộng đồng bạn tham gia bị thay đổi bản chất

Một số giáo phái “tuyển mộ” dưới mác một cộng đồng vô hại, như câu lạc bộ hay nhóm thiện nguyện. Sau khi thành viên mới gia nhập một thời gian, họ mới dần để lộ bản chất.

Vì vậy, bạn cần để ý kỹ nếu hội nhóm mình tham gia có thay đổi về nội dung hay phương thức hoạt động. Nếu bạn bị buộc tham gia bàn luận ngoài nội dung sinh hoạt, họp mặt thường xuyên hơn hoặc bị theo dõi mọi hoạt động hàng ngày, đó chính là những “red flag” điển hình.

Xem thêm: Thống kê giá vàng việt nam qua các năm 2000, thống kê giá vàng việt nam qua các năm

Chia sẻ vấn đề với người bạn tin tưởng

Khi có vấn đề trong cuộc sống, đừng ngại chia sẻ nó với những người bạn tin tưởng như gia đình, bạn bè hay chuyên gia trị liệu. Họ sẽ có liệu pháp chuyên môn giúp bạn giải quyết, hoặc đồng hành cùng bạn về tinh thần. Trong nhiều trường hợp, cần cảnh giác với việc chia sẻ chúng cùng những người xa lạ, từ đó trở thành mục tiêu của giáo phái.